» PARKOVI
Kalemegdan
Kalemegdan je najstariji i najveći beogradski park. Turci su ga zvali „bojnog polja“ ali i Fićir-bajir ili Breg za razmišljanje. Smešten iznad Ušća, zajedno sa Beogradskom tvrđavom predstavlja jezgro iz koga se tokom vekova razvijao čitav grad. Po nacrtima prvog beogradskog arhitekte, Emilijana Joksimovića, 1890. godine počinje uređivanje i proširivanje parka.
Na Kalemgdanu se nalazi i jedan od najpoznatijih simbola Beograda – Pobednik, a tu su još i spomenik zahvalnosti Francuskoj, Vojni muzej, Paviljon Cvijeta Zuzorić, Rimski bunar, sportski tereni i ZOO vrt.
Tašmajdan
Turski kamenolom (taš-majdan) danas je omiljeni park Beograđana. Današnji izgled sa širokim stazama i cvetnim alejama park je dobio 50-ih godina prošlog veka. Poznat je po Tašmajdanskoj steni ispod koje se nalazi čuveni stadion i otvoreni bazeni.
Na Tašmajdanu se nalazi i Crkva Svetog Marka, podignuta 1940. godine na mestu stare crkve iz 1835. godine. U crkvi, koja vizuelno podseća na manastir Gračanicu, nalaze se posmrtni ostaci Cara Dušana i bogata zbirka ikona.
Botanička bašta „Jevremovac”
Botanička bašta je osnovana 1874. godine na predlog Josifa Pančića, njenog prvog upravnika. Prvobitno je bašta bila podignuta pored obale Dunava na Dorćolu. 1889. godine Kralj Milan Obrenović ustupa Velikoj školi (preteči Univerziteta u Beogradu) zemljište na kome se nalazila Kraljevska bašta, uz uslov da se buduća bašta nazove Jevremovac, po dedi Kralja Milana. Bašta je danas nastavna jedinica Biološkog fakulteta Univerziteta u Beogradu.
Bašta je otvorena za posetioce tokom čitave godine i nalazi se u Takovskoj 43.
» GRADJEVINE
Palata Albanija
Najveća i najlepša palata uoči Drugog svetskog rata u Beogradu bila je "Albanija". Na početku Knez Mihailove, na mestu gde se danas nalazi Palata Albanija, postojala je jedna mala trošna kafana koja se zvala "Albanija" u znak sećanja na Srpsku golgotu. Neugledna kafana je srušena 1938.godine, a sledeće godine je na njenom mestu izgrađena nova zgrada. Priča se da je pri kopanju temelja za novu zgradu, ispod podruma stare kafane, nađen skelet mamuta.
Beogradska tvrđava
Beogradska tvrđava podignuta je iznad ušća Save u Dunav u razdoblju od I do XVIII veka. Podeljena je na Gornji i Donji grad. Zbog izuzetnog strateškog značaja krajem I veka n.e., podignuto je utvrđenje - rimski kastrum, kao stalni vojni logor IV Flavijeve legije. Uz utvrđenje je nastao antički Singidunum, a kasnije i slovenski Beograd.
Tvrđava je više puta rušena i obnavljana, a svoj konačan oblik dobija krajem 18. veka.
Hram Svetog Save
Izgradnja velelepnog Hrama u srpsko-vizantijskom stilu na Vračarskom platou, mestu gde su Turci 1595. godine spalili mošti Svetog Save, počela je zvanično 1936. godine, iako su pripreme počele još 1894. Radovi su nastavljeni 1985. godine, a potom i obnovljeni 2000. Spoljni radovi na Hramu završeni su 2004. godine, kada je uređen i Trg Svetog Save, trenutno, najlepši gradski park u čijem se centralnom delu nalazi velika fontana. Na kupoli Hrama monumentalnih dimenzija (91x81 metar), visokoj 70 metara, nalazi se centralni od ukupno 18 krstova, visine 10 metara. Kupola je okružena sa četiri zvonika visina 44 metra.
Beograđanka
Zgrada koja predstavlja jednu od prvih asocijacija na Beograd. Građena je u srcu Beograda u periodu 1969. do 1974. po projektu arh. Branka Pešića. Visoka je 100 metara i ima 24 sprata. U vreme izgradnje gradonačelnik Beograda je bio Branko Pešić, koji je zajedno sa arhitektom istog imena i prezimena potpisao povelju položenu u kamen temeljac. Mandat najpopularnijeg gradonačelnika, Branka Pešića (1964. - 1974. godine) označen je kao period u kome je izgrađeno “pola Beograda“ - most Gazela i Mostarska petlja, Beograđanka, većina sportskih objekata...
Kapetan Mišino zdanje
Palata dunavskog kapetana Miše Anastasijevića, građena je po projektu Jana Nevole od 1858. do 1863. godine. Prvobitno je zamišljena kao budući kraljevski dvor Đorđa Karađorđevića, Karađorđevog unuka oženjenog kapetan Mišinom najmlađom kćeri, Sarom. Ipak, 12. februara 1863. godine, po okončanju izgradnje, kapetan Miša je svoju palatu „poklonio otečestvu za prosvetne potrebe“. Septembra 1863. godine u zdanje je useljena Velika škola. Dugo vremena ova zgrada je bila najveća i najlepša beogradska građevina. Danas se u Kapetan-Mišinom zdanju nalazi sedište Univerziteta u Beogradu – Rektorat i deo Filozofskog fakulteta.
Kapetan Miša je ostao upamćen kao veliki dobrotvor koji je pored prosvete, pomagao i Narodno pozorište, Beogradsko čitalište, Crkvu, škole, umetnike i sirotinju.
Kafana „?”
Najstarija beogradska kafana nalazi se u ulici Kralja Petra. Smeštena u zgradi podignutoj davne 1823. godine po nalogu Kneza Miloša, već 1826. godine stavljena je u funkciju koju obavlja i danas na zadovoljstvo svih Beograđana. Menjajući vlasnike i nazive, 1892. godine zasijala je tabla „Kod Saborne crkve", čemu se žestoku usprotivio prota Novica Lazarević. Iste večeri vlasnik kafane umesto table stavio je ?, kao privremeno rešenje koje do danas traje. U kafani „?“ odigrana je i prva partija bilijara i otvoreno prvo čitalište „Srpskih novina“. Zaštitni znak kafane su okrugli drveni stolovi i niske stolice koje su sačuvale prvobitni oblik.
Dom Skupštine Srbije
Narodna skupština podignuta je po projektu arhitekte Jovana Ilkića. Gradnja je počela 1907. godine, a radove je prekinulo izbijanje I svetskog rata. Tokom rata su izgubljeni originalni planovi, a rekonstrukciju tih planova uradio je Jovanov sin Pavle. Zgrada je završena trideset godina nakon početka gradnje, ali prvo zasedanje Skupštine Srbije održano je u njoj tek 2006.godine. U međuvremenu zgrada je bila sedište Savezne skupštine. Na glavnom ulazu se nalazi skulptura "Igrali se konji vrani" Tome Rosandića koja je postavljena 1939.godine.
» DVOROVI
Stari Dvor
Stari dvor po projektu Aleksandra Bugarskog, koji je projektovao i prvu zgradu Narodnog muzeja, građen je 1882-1884. godine za potrebe novoformirane Kraljevine Srbije na čelu sa kraljem Milanom Obrenovićem. Od 1903. do 1914. godine bio je kraljevska rezidencija dinastije Karađorđević. Od 1919. do 1920. u njemu su se održavale sednice privremene Narodne skupštine.
Nakon rekonstrukcija, posle teških oštećenja tokom oba svetska rata, izgled Dvora je prilično izmenjen u odnosu na prvobitni projekat. Danas se u Starom dvoru nalazi Skupština grada Beograda i kabinet gradonačelnika.
Novi Dvor
Novi dvor je građen u ratnom periodu 1913-1918. godine za kralja Petra I, prema projektu Stojana Titelbaka. Poput Starog dvora, bio je teško oštećen i pre nego što su se u njega zvanično uselio kralj Aleksandar I 1922. godine. Do 1929. godine bio je zvanična rezidencija Kralja Aleksandra I i kraljice Marije. Od 1936. godine u zgradi je bio smešten Muzej kneza Pavla, a danas se u Novom dvoru nalazi rezidencija predsednika Republike Srbije.
Stari i Novi dvor nalaze se u najužem centru grada i između dva svetska rata bili su povezani zgradom Maršalata dvora, dok je veličanstveni park okruživao čitav kompleks.
Konak Kneza Miloša
Izgrađen je 1834. godine u Topčideru. Konak je bio rezidencija Knez Miloša delimično tokom njegove prve i tokom čitave druge vladavine, gde je i umro 1860. Prvobitni izgled enterijera Konaka očuvan je do danas. Ispred Konaka se nalazi jedan od najlepših beogradskih parkova, koga krasi platan star više od 160 godina.
Konak Kneginje Ljubice
Nalazi se u ulici Kneza Sime Markovića, blizu Saborne crkve i Patrijaršijskog Dvora. Sagrađen je 1831. godine kao rezidencija porodice Kneza Miloša - kneginje Ljubice i sinova Milana i Mihaila. Danas je u sastavu Muzeja grada Beograda i predstavlja najbolje očuvanu zgradu iz prve polovine 19. veka. Stalnu postavku čini originalni nameštaj. Od 1841-1863. godine u Konaku je bio smešten Licej, preteča Univerziteta u Beogradu.
Dedinjski dvorovi
Dvorski kompleks na Dedinju koji je gradio Kralj Aleksandar I iz ličnih sredstava, sastoji se od Kraljevskog Dvora (od 1924-1929. godine) kao zvanične rezidencije i Belog Dvora (građen od 1934-1937. godine) sagrađenog za potrebe njegovih sinova. Danas je Kraljevski Dvor dom NJ.K.V. Prestolonaslednika Aleksandra i njegove porodice.
» SPOMENICI
Pobednik
Pobednik – simbol Begorada, postavljen 1928. godine, visok 14 metara, rad je Ivana Meštrovića. Po zamisli autora, spomenik je trebao da bude postavljen na Terazijama, kao centralni deo česme posvećene oslobođenju od Turaka. Ta ideja se, zbog nagosti Pobednika, nije dopala beogradskim damama i nekim političkim partijama. Do Drugog svetskog rata spomenik je nosio naziv Vesnik pobede.
Čukur Česma
U istoriji Beograda česme imaju zapaženu ulogu kao mesta na kojima se narod okupljao. Na mestu nekadašnje Čukur česme 3. juna 1862. godine oko vode sukobili su se turski vojnik i srpski šegrt Sava. Čarka se pretvorila u krvavi obračun koji je rezultirao bombardovanjem Beograda od strane Turaka 5. juna. Nakon ovog događaja Turci su predali ključeve Beograda Knez Mihajlu Obrenoviću i napustili sve gradove u Srbiji. U spomen na te događaje,1931. godine podignut je na tom mestu, iz sredstava Zadužbine trgovca Tome Vanđela, spomenik sa statuom dečaka.
Spomenik neznanom junaku na Avali
Posle Prvog svetskog rata, lokalno stanovništvo mesta u okolini Avale pronašlo je veći broj grobova srpskih vojnika poginulih u ratu, među njima i grob jednog neznanog srpskog vojnika. Narod okolnih sela je tom vojniku 1922. podigao skromni spomenik. Kasnije je odlučeno da mu se na vrhu Avale podigne reprezentativniji spomenik. Spomenik je građen četiri godine (od 1934-1938. godine), po projektu vajara Ivana Meštrovića, i u njemu su sahranjeni ostaci nepoznatog junaka. Spomenik ima oblik sarkofaga na postamentu od šest stepenova. Bočno su postavljene karijatide, koje simbolizuju počasnu stražu.
|
